ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Uluslararası Uzay İstasyonu’na yaklaşık 4 tonluk kargo gönderdi. İçerisinde bilimsel araştırmalar için araç-gereç, mürettebat için malzeme ve erzak bulunan kargoyu taşıyan Northrop Grumman’a ait NG-20 Cygnus robotik ikmal uzay aracı, SpaceX’in Falcon 9 roketi ile ABD’nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndan başarılı şekilde fırlatıldı.

Fırlatma, Northrop Grumman'ın Uluslararası Uzay İstasyonuna gerçekleştirdiği 20. ticari ikmal hizmetleri misyonu olarak kayıtlara geçti.
Falcon 9 roketi, NG-20 Cygnus robotik ikmal uzay aracından ayrılmasının ardından yeryüzüne geri döndü.

Dünya genelin elektrikli araçlara olan ilgi yoğun. Kimi bölgelerde soğuk hava kimi bölgelerde ise sıcak hava elektrikli araçlarda menzil düşüklüğüne neden oluyor. Elektrikli araçların bu sorunu kullanıcılar tarafından endişeye neden oluyor. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde (SCÜ) görevli öğretim üyeleri, elektrikli araçların batarya sorunlarını çözebilmek için kolları sıvadı. Elektrikli araçlar şarj istasyonu tasarımı, batarya kontrol tasarımı ve yeni nesil bataryalar üzerinde çalışmaları yürüten öğretim üyeleri istenilen başarıyı yakaladığı taktirde elektrikli araçlarda bu sorunu kaldırmış olacak.

SCÜ’de çalışmaları yürüten ekibin başında bulunan Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü’nde görevli Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Aksöz, yürüttükleri çalışmalar hakkında bilgiler verdi.

“Aracın kendi batarya yönetim sisteminin iyi olması çok önemli”

Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Aksöz, aracın kendi batarya yönetim sisteminin iyi olmasının çok önemli olduğunu belirterek, “Ekibimizin içerisinde Prof. Dr. Emre Biçer, Dr. Öğr. Üyesi Emre Ünsal, Dr. Öğr. Üyesi Derya Betül Çelimli hocamız bulunmaktadır. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi elektrikli araçlar şarj istasyonu tasarım, batarya kontrol tasarımı gibi çalışmalarımız mevcut. Aynı zamanda yeni nesil bataryalar üzerinde çalışmalarımız devam ediyor. İçten yanmalı motora sahip araçlarda ve elektrikli araçlarda benzer problemler bulunmaktadır. Soğuk hava ve sıcak hava bütün araç tiplerini ve elektronik cihazlarını etkiliyor. Normal hava şartlarında da çalışan cihazlarda bu etkileşim ve dezavantajlar mevcuttur. Elektrikli araçlarda da tıpkı dizel ve benzinli araçlarda olduğu gibi daha fazla enerji tüketimi sağlıyor. Bu enerji tüketimini en aza indirmek, araç bataryasını korumak, elektronik sistemlerini korumak için yapılmasını gereken ilk şey aracı ısıtmaktadır. Bu tip araçlardan aracı önceden ısıtabiliyorsunuz. Mobil uygulama üzerinden elektrikli aracınızı daha aracınıza gitmeden önden ısıtma yapabiliyorsunuz. Sıcak bir sürüş konforuna sahip olabiliyorsunuz. Elektrikli araçlarda tıpkı içten yanmalı araçlarda olduğu gibi 2 tip enerji tipi bulunuyor. İlk olarak akü sistemi olarak tabir ettiğimiz küçük bir batarya sistemi bulunuyor. İkinci olarak elektrikli araçlarda bulunan büyük bir batarya paketi bulunuyor. Sivas gibi soğuk bir memlekette bulunan ya da sıcak bir memlekette bulunan benzinli, LPG’li ve dizel araçlarda bir enerji tüketim farkı oluyor. Sıcak ve soğuk memleketler arasında kıyaslama yaptığımız zaman geleneksel araçlar ve elektrikli araçlar arasında enerji, menzil farkı oluyor. Elektrikli araçlarda sıklıkla lityum batarya tercih edilir. Bu lityum bataryaların 0 derecenin altında şarj edilmemesi ve eksi 10 derecenin altında kullanılmaması tavsiye edilir. Günlük yaşantımızda mecbur olduğumuzda bu durumlarda araçlarımız kullanıyoruz. Bu durumda aracın kendi batarya yönetim sisteminin iyi olması çok önemli. Çünkü bataryanın sağlıklı kullanılması tamamen o firmanın batarya yönetim sisteminin elektronik tasarımına ve yazılımına bağlı” dedi.

“TOGG’un başarısını bir kez daha görüyoruz”

Türkiye’nin ilk yerli otomobili olan TOGG’un bataryasının da dünya genelinde üretilen elektrikli araçlara göre oldukça başarılı olduğunu ifade eden Aksöz, şu ifadelere yer verdi:

“Burada TOGG’un başarısını bir kez daha görüyoruz. Dünya genelimde birçok elektrikli araç firması yollarda kalırken, menzili yetmezken ve soğuk havalarda bir anda kendini stop ederken TOGG’da bu durumun çok az rastlandığı batarya yönetim sisteminin başarılı olduğu bir durum mevcut. Elektrikli araçların yanma durumu benzinli ve dizel araçlarda da mevcuttur. Bu araçlara da yeterli bakım ve onarım yapılmazsa onlarda da patlama riski vardır. Elektrikli arabalarda patlama riski diğer araçlara göre çok çok azdır. Batarya yönetim sistemi sensör üzerinden sürücüyü uyarıyor. Elektrikli araçlar bu konuda geleneksel araçlara göre çok daha güvenli. Batarya dediğimiz sistem kimyasal bir sistemdir. Bu kimyasalın yanma durumunda kimyasal bir yangın ortaya çıkar. Havayı kesmeden su ile söndürebileceğiniz bir durum değil.”

Ege Denizi’nden saat 15.00 sıralarında Çanakkale Boğazı’na giriş yapan dünyanın ilk silahlı insansız hava aracı (SİHA) gemisi TCG Anadolu, saat 16.10 sıralarında Çanakkale önlerinde oldu. Kilitbahir Kalesi ile Kilitbahir köyü dağında bulunan ‘Dur Yolcu’ yazısı önünden geçen ‘TCG Anadolu’ boğazın manevra yapılması en güç noktası olan Nara Burnu’nu döndü. Cumhuriyet'in 100'üncü yılı etkinlikleri çerçevesinde 27-28 Ekim 2023 tarihlerinde, 10.00-18.00 saatleri arasında İstanbul Sarayburnu’nda ziyarete açılacak olan dünyanın ilk silahlı insansız hava aracı (SİHA) gemisi 'TCG Anadolu', Marmara Denizi’ne doğru yol aldı. ‘TCG Anadolu’ gemisine F-495 borda numaralı ‘TCG Gediz’ fırkateyni ve Sahil Güvenlik botu refakat etti.

Dünyanın ilk SİHA gemisi
'TCG Anadolu', üzerine iniş-kalkış yapacak SİHA'larla dünyanın 'ilk SİHA gemisi' konumunda. Uçuş güvertesinde 10 helikopter veya 11 SİHA konuşlandırılabilecek, hangarda ise 19 helikopter veya 30 SİHA taşınabilecek. 'TCG Anadolu', üzerine iniş kalkış yapacak SİHA'larla dünyanın 'ilk SİHA gemisi' olacak. Gemideki silah sistemleri, savaş yönetim sistemi, elektronik harp sistemleri, kızılötesi arama ve takip sistemi, elektro-optik arama sistemi, lazer ikaz sistemi, torpido savunma sistemi, radarlar, muhabere sistemleri, seyir sistemleri, bilgi dağıtım sistemleri yerli ve milli imkanlarla geliştirildi. Gemi, gerektiğinde, doğal afet yardım görevleri çerçevesinde de kullanılabilecek. Bünyesinde yer alan tam teşekküllü hastane ve ameliyathane imkanları sayesinde doğal afet yardımı, insani yardım ve mülteci tahliye harekatlarında tıbbi destek sunabilecek. 'TCG Anadolu', 231 metre uzunluğa ve 32 metre genişliğe sahip bulunuyor. Tam yük deplasmanı en fazla 27 bin 436 ton olan gemi, bu haliyle en az 20,5 knot azami sürat ve 16 knot ekonomik süratle görev yapabiliyor. Ekonomik sürati ile tam yükte en az 9 bin deniz mili seyir siasına sahip 'TCG Anadolu'nun içindeki su alabilen havuza her biri 1 tank taşıyan 4 mekanize çıkarma gemisi girebiliyor. Gemi, araç güvertelerinde 13 tank, 27 zırhlı amfibi hücum aracı (ZAHA), 6 zırhlı personel taşıyıcı, 33 muhtelif araç, 15 römork olmak üzere toplamda 94 araç taşıyabiliyor. Geminin uçuş güvertesinde 10 helikopter veya 11 adet SİHA konuşlandırılabilecek, hangarda ise 19 helikopter veya 30 SİHA taşınabilecek. Gemi, 1223 personele ev sahipliği yapacak. Gemide, tam teşekküllü hastane imkanı ve 2 ameliyathane de bulunuyor.

Düzenlemede, satın alma tarihi itibariyle 26 yaşından gün almamış olan, açık öğretim öğrencileri hariç, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yükseköğretim öğrencilerinin her birine, bir defaya mahsus olmak üzere teknolojik cihaz desteği ve 1 yıllık internet desteği sağlanacağı belirtildi.

Desteğin, nihai satış fiyatı 9 bin 500 TL’yi aşmayan cep telefonu ile bilgisayarların elektrik ortamda düzenlenen faturayla yapılan satın alımlarında kullanılabileceği aktarıldı.

İKİNCİ EL KAPSAM DIŞI, DESTEK TUTARI EN FAZLA 5 BİN 500 TL

İkinci el cihaz satın alımlarının destek kapsamı dışında olduğu aktarılırken, her öğrencinin bir defaya mahsus olmak üzere kullanabileceği destek tutarı toplamının en fazla 5 bin 500 TL olduğu ifade edildi.

Kararda, “Söz konusu öğrenciler için sağlanacak internet desteği, bir hatla sınırlı olmak üzere 12 ay boyunca ücretsiz aylık en fazla 10 GB olacak şekilde yıllık 120 GB’dir. Bu destek, ilgili öğrenci adına kayıtlı bir hatla kullanılır” denildi.

USULSÜZLÜK TESPİT EDİLİRSE NE OLUR?

1 Kasım 2023 tarihinde yürürlüğe girecek olan kararın devamında şunlar yer aldı:

* “2’nci madde kapsamında edinilen mobil telefon cihazları, destekten yararlanma tarihinden itibaren en az iki tam yıl süre ile sadece destekten yararlanan tarafından kullanılır.

* Bu kararda yer alan şartların ihlalinin ve desteklerden usulsüz yararlanıldığının tespit edilmesi halinde, yararlanılan destek tutarı, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’nci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak faizle birlikte destekten yararlanandan geri alınır.

* Bu karar kapsamında verilen destekler, Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesine bu amaçla tahsis edilen ödenekten karşılanır.”